Cnc Bilgisayar kontrollü makinalar ve tezgahların, kontrol panellerinde bulunan, makinenin fener milini, spindle veya tablasının manuel kontrol ile istenilen pozisyona getirilmesini sağlayan kumanda tertibatıdır.

Bu kumanda kolu ile istenilen eksen seçilerek, istenilen hızda hareket ell yada otomatik olarak verilir.. Bu hareket makine parçası sıfırlama esnasında, yada kesici takım için referans, zero sıfır noktası belirlemekte kullanılır.

Makinenin kontrol panosuna spiral kablo ile montajlı, direk panel üzerine montajlı yada  uzaktan erişimli (wifi bluetooth) gibi bağlantılar ile kullanılabilinir.

Hareketin yönü ve hızı istenilen ölçülerde 1mm - 0,1mm - 0,01mm  0,001mm olarak girilebildiği gibi hızları da istenlen ölçülerde ayarlanabilir.

Hareket için, önce istenilen eksen  potansiyometreden seçilir X- Y -Z- 4. eksen 5. Eksen gibi.   El çarkı tamburu saat yönünde veya tersine tamburu çevirerek hareket ettirilir. Tambur üzerinde her çizgide, encoder üzerinde ki çok ince çizgiler saniyede 25 yada 100 pulse (sinyal) yollar, bu ürünün hassasiyeti ve kalitesi ile farklılık gösterir.

Örneğin piyasada çok kullanılan Fanuc kontrol ünitesi 100 pulse/sn ile Mitsubishi kontrol üniteleri 25 Pulse/sn ile haberleşir.. Bu bir protokol gibidir.

Cnc El çarklarında kablolu modeller,  spiral kablonun kalitesine göre, yani Alüminyum folyo kaplı model olarak, dışarıdan sinyal kirliliğini engelleidkleri için çok hassas çalışırlar.. Kablosu bağlantı sağlayan el çarkları, wi-fi ve bluetooth lu modeller sinyal kirliliğine daha çok maruz kalırlar ve hata yapma olasılıkları artar. Nitekim manyetik alan ve 5G gibi yüksek frekans kirliliğinde bağlantı problemi yaşayan ve makinelere zarar veren kazalar kayda alınmıştır.. Tezgah makine, sırf bu 5G sinyallerinden, operatörün komut vermediği yönde hareket ederek tezgahın kaza yapmasını sağlamıştır. Bu konuda dikkat edilmesi gerekmekedir.

Cnc El Çarklarında meydana gelen sorunlar ve çözüm önerileri :

El çarkları kabloları zamanla ve kullanım şartlarına göre yıpranırlar. 19 pinli kablolar dış koruyucu kılıftan dışarı çıkabilirler. Bunların tekrardan yalıtımının sağlanması, mümkün değil ise de yenisi ile değiştirilmesi gerekmektedir.

El çarkını potansiyometre eksen ve hız seçilen düğmeleri, operatör tarafında sertçe döndürüldüğünde, bu düğmeler hasar görürler. İçlerinde ki tırnaklar kırılır ve boşa dönüp, istenilen konumda kalamazlar. Bu durumda da cnc yedek parçaları sana firmalardan temin edilerek değiştirilmesi önerilir.

Yenilenmek için alınan el çarklarının kutularında, el çarkının eksenleri, güç, power'ın hangi renkte ki kabloya bağlı olduğunu gösteren elektrik diyagram şemaları vardır. Örneğin X axis ( ekseni) red cable yazar, bu X ekseninin kızmızı pine bağlandığını ifade eder, Makinenin içinde ki elektrik tesisatında X ekseni, makinenin üreticisinin istediği ve yapılandırdığı renk ile uyumu olmayabilir. makine şemasında X mavi renkli kablo olarak dizayn edilmiş de olabilir. Bu yüzden önce makinenin elektrik şemasında X eksenin kablo rengi tespit edilip, Cnc el çarkında ki X eksenin kablosunun rengi ile eşleştirilmelidir.

kablolar eşleştirildikten sonra, ince işçilik ile lehim yapılmalı ve ark oluşturmamısı için de makaron ve yalıtım malzemeleri ile yalıtımın tam yapılması sağlanmalıdır. 

El çarkları ıslak elle, bor yağı ve kesici yağlı eller ile kullanımamalıdır. Kasası plastik olan bu ürünler, kesici yağlardan etkilenebilirler ve zamanla yıpranırlar.